5_خيانت

نمايشنامه خيانت جزو بهترين كارهاي هارولد پينتر نمايش نامه نويس انگليسي است. در مطلبي كه در مورد اين نمايشنامه نوشتم سعي كردم به نوعي فهم اين نمايشنامه را براي مخاطبان عادي آسان كنم. به نظرم زيباترين استعاره اين نمايشنامه تفاوت خانه با آپارتمان بود كه استعاره از زندگي با خانواده و زندگي با معشوقه است.

خيلي دوست دارم نظر دوستان رو درباره اين نوشته بدونم چون تا حالا تو زمينه نمايشنامه چيزي ننوشته بودم.

خيانت و چند نمايشنامه ديگر/ ترجمه شعله آذر/ انتشارات نيلا/ چاپ 1386

علما و انقلاب مشروطيت

كتاب علما و انقلاب مشروطيت را طي يكماه در فواصل زماني 35 دقيقه‌اي در مسيرهايي كه با اتوبوس خصوصي سر كار مي آيم تمام كردم. كتاب جالبي بود از اين نظر كه با انديشه‌هاي دو روحاني اصلاح طلب دوران مشروطه به نامهاي حاج شيخ اسدلله ممقاني و ملاعبدالرسول كاشاني آشنا شدم.

به طور مثال ممقاني اعتقاد دارد كه روحانيون پس از تكميل تحصيلات ديني بايد به اروپا بروند و علوم جديد نيز بياموزند. او حوزه كار روحانيون را محدود مي‌كند و مي گويد:"از وظايف تنها روحاني بودن اين است كه در دواير رسمي و محاكم شرعيه، مرجع آن احكامب كه راجع به اين صنف است باشند و در اموري كه راجع به ساير شئون حياتيه است مداخله ننمايند." ممقاني در بخشي ديگر از رساله خود با عنوان"مسلك الامام في سلامه الاسلام" مي‌نويسد در انتقاد از روحانيون بي سواد مي‌نويسد:" و از يك كوره دهي كه همه اهلش پنجاه خانوار نيست مي‌بيني اقلا ده نفر خود را به اين سلك انداختته اند. اگر كسب كند و صاحب اخلاق درست بشود چه ضرري دارد ولي اصلا تن به كسب نمي‌دهد و فكرش در اين است در مال و نفوس و عقايد و عادات مردم، خودسرانه تصرف كند و موجب هرج و مرج بشود."

آقاي آجداني نوشته انديشه شيخ ممقاني چندان مورد توجه پژوهشگران عصر مشروطه قرار نگرفته است. در حالي كه انديشه اين دو روحاني بزرگوار حتي از هم لباسان خود در زمانه كنوني بسيار جلوتر است. در اين كتاب به نقش علما در انقلاب مشروطيت اشاره شده و سعي شده با بي طرفي و نه با نگاهي سياه و سفيد سه دسته از علماي طرفدار مشروطه طلب، مخالف مشروطه و علماي طرفدار وضعيت موجود را بررسي كند. بررسي نقش شيخ فضل الله نوري و ديدگاه مشروطه مشروعه او بخشي ديگر از اين كتاب است.

علما و انقلاب مشروطيت/ لطف الله آجداني/ تهران نشر اختران 1383

2- مرگ در مي‌زند

مرگ در مي‌زند كتاب طنزي است از مجموعه طنزهاي وودي آلن كه توسط حسين يعقوبي جمع آوري و انتخاب شده است. وودي آلن(آلن استوارت کانیگزبرگ)در اين طنز‌ها علاوه بر آنكه خواننده را به خنده وا مي‌دارد، جهت فكري خود را نيز آشكار مي‌كند. به طور مثال او جواني را مثال مي‌زند كه به خاطر يك دختر روسي در حزب كمونيست ثبت نام مي كند اما آن دختر با پسر يك كارخانه دار عروسي مي كند. در سراسر كتاب او از چنين تضادهاي موقعيتي براي خنداندن خواننده ديده مي‌شود.

شخصا از داستان "زنده باد وارگارس"بسيار لذت بردم. در اين داستان حكومت هاي ديكتاتوري، شورش‌هاي انقلابي و سياست‌هاي آمريكا و سيا را به باد تمسخر گرفته شده است. شنيده‌ام كه اين كتاب در كتابفروشي ها ناياب شده است. اما اگر از كسي مي‌توانيد اين كتاب را قرض بگيريد، آن را از دست ندهيد.

مرگ در مي‌زند/ترجمه حسين يعقوبي/نشر چشمه/سال 1384

نوشته حسين جاويد در مورد مرگ در مي‌زند

14-بنيان حكومت قاجار

در تاريخ قاجار زده كنوني كمتر مطلبي از اينكه چگونه نظام سياسي ايلي جاي خود را ديوانسالاري مدرن مي دهد، آورده شده است. در كتاب بنيان حكومت قاجار درباره تاسيس وزارت خانه و سازمانهايي همچون بلديه(شهرداري) و نظميه(پليس) سخن به ميان آمده است. اين كتاب از يك جهت ديگر برايم جالب بود. در صفحه 15 كتاب به خاندان قوانلو و نقش سياسي آنها در ايل قاجار اشاره شده است.

بنيان حكومت قاجار:نظام سياسي ايلي و ديوانسالاري مدرن/ فرزام اجلالي._تهران نشر ني،1373

15-خلاصه نويسي براي رسانه ها

اين كتاب هيچ نكته جالب و جديدي براي من نداشت. اگر بخواهم يك مطلب خلاصه درباره شيوه هاي خلاصه نويسي معرفي كنم، بهتر است مقاله هيچ گفتن در 500 كلمه عليرضا فرهنمد را نام ببرم كه اتفاقا بسياري از قسمت هاي آن مقاله در اين كتاب عينا آمده است.

خلاصه نويسي براي رسانه ها/ دكتر اميد مسعودي / ناشر:خجسته / نوبت و سال انتشار: اول 1385 / تعداد صفحات: 173 / قیمت: 18000 ریال

13-آينده آزادي

مسئله دوموكراسي در خاورميانه به يك مسئله پيچيده تبديل شده است. از يك طرف اگر شعار غربي ها حمايت از دموكراسي در كشورهاي خاورميانه باشد، ممكن است دولت هايي در اين كشورها سر كار بيايند كه با دولت هاي غربي موافق نباشند. به طورمثال برنده شده حماس در فلسطين، احمدي نژاد در ايران، هواداران مقتدي صدر در عراق، گروه هاي اسلامگرا در الجزاير را مي توان نام برد.

در آمريكاي جنوبي هم همين وضعيت ديده مي شود؛ هوگوچاوز در ونزوئلا و مورالس دربوليوي و دانيل اورتگا در نيكاراگوئه با نردبان دموكراسي بالا آمده، اما ضدآمريكايي و چپ هستند. فريدزكريا نويسنده هندي و دبيربين الملل هفته نامه نيوزويك در كتاب"آينده آزادي" اين مسئله را مطرح مي كند و معتقد است كه غرب چاره اي ندارد كه ليبراليسم را بردموكراسي ترجيح دهد. او مي‌نويسد:"در ابتدا غرب بايد تشخيص دهد كه دست كم فعلا به دنبال دموكراسي در خاورميانه نيست. ما به دنبال ليبراليسم قانون سالاريم. حكومتهاي خاورميانه خوشحال مي شوند، وقتي متوجه شوند كه آنها را مجبور نخواهيم كرد كه همين فردا انتخابات برگزار كنند."

من اصولا با كتابهايي كه به طور نظري در مورد سياست و روابط بين الملل مي‌نويسند مشكل دارم. اما اين كتاب فوق العاده بود. اولا كلي اطلاعات به روز از اوضاع جهان امروز مي‌دهد، ثانيا قلم ژورناليستي نويسنده باعث مي شود تا اين كتاب 336 صفحه اي با دقت و حوصله بخوانيد. اگر كتابي درباره روابط بين الملل و ديپلماسي مي شناسيد، معرفي كنيد.

آينده آزادي، اولويت ليراليسم بر دموكراسي/فريد زكريا، ترجمه اميرحسين حقيقت، ويراستار خشايار ديهيمي.- تهران:طرح نو1384/قيمت 4000 تومان

12-ژئوپلتيك شيعه

آيا مي‌دانستيد اعراب دروز تنها اعرابي هستند كه اجازه خدمت در ارتش اسرائيل دارند. مسئله وقتي جالب مي‌شود كه بدانيم دروزي ها فرقه اي از شاخه شيعه اسماعيله هستند. آيا مي دانستيد كه هفتاد درصد جمعيت خليج فارس را شيعيان تشكيل مي دهند. آيا مي دانستيد سكولارهايي كه در اصل حكومت امروزين تركيه را در دست دارند، شيعه هستند و به نوعي تقيه دست زده اند.

فرانسوا توال در كتاب "ژئوپلتيك شيعه"به بررسي جغرافياي سياسي شيعه و فرقه هاي گوناگون آن پرداخته است. اين نويسنده يكي از دلايل خيزش جنبش هاي شيعي را ستم تاريخي هزارساله مي داند. او در فصل آخر كتاب اينچنين نتيجه مي‌گيرد:"تشيع با تجدد زوال نخواهد يافت، زيرا تشيع به روز آخرين و به معاد معتقد است و در نتيجه از هيچ يك از مراحل تاريخي واهمه ندارد. در واقعيت، شيعي گري هم چنان كه از آغاز پيدايشش تحول يافته است از درون تحول پيدا خواهد ولي از هم نخواهد پاشيد."

ژئوپلتيك شيعه/ فرانسوا توال، ترجمه كتايون باصر/ تهران، نشر ويستار1382

11-تظریه های جامعه اطلاعاتی

کتاب نظریه های جامعه اطلاعاتی فرانک وبستر بدون شک بهترین کتابی جامعه اطلاعاتی به زبان فارسی است. فرانک وبستر با نثری ساده و با مثالهای متعدد ضمن توضیح نظریات جامعه اطلاعاتی آنها را نقد می کند. در این کتاب شما با جامعه فراصنعتی دانیل بل، انتقادات هربرت شیلر به جامعه اطلاعاتی، دولت ملت نظارت آنتونی گیدنز؛ گستره همگانی و مدیریت اطلاعات هابرماس، پس فوردیسم و نظرات جالب توجه کسلز در مورد شهر اطلاعاتی آشنا می شوید.

من خواندن این کتاب را به دانشجویان ارتباطات و کسانی که به مباحث جامعه اطلاعاتی علاقمندند توصیه می کنم. خواندن نظریه ها معمولا خسته کننده و پر زحمت است. اما خواندن این کتاب بسیار لذتبخش است چون خیلی حوب نظریات جامعه اطلاعاتی توضیح داده شده است. من چند تا خلاصه از این کتاب که معمولا استادان دانشگاه آن را تدریس می کنند خواندم اما هیچ کدامشان جالب نبود. بهتر است اصل این کتاب را بخوانید با ترجمه بسیار خوب اسماعیل قدیمی

نظریه های جامعه اطلاعاتی. فرانک وبستر.ترجمه اسماعیل قدیمی. تهران انتشارات قصیده سرا،1380

10-عطرسنبل عطر كاج

"عطرسنبل عطر كاج" سرگذشت دختري ايراني به نام"فيروزه جزايري دوما"ست كه پيش از انقلاب همراه خانواده‌اش به آمريكا مي‌رود و در آنجا زندگي مي كند. او در اين كتاب بخش هايي از زندگي خود را نگاشته كه به گمانش مهم و جالب بوده اند.
نويسنده سعي كرده با طنز حتي به تلخ‌ترين حوادثي كه برايش پيش آمده اشاره كند. "پس از گرونگانگيري سفارت آمريكا در ايران، جنايت عليه ايراني در آمريكا افزايش يافت. مردم تا لهجه غليظ مادر را مي شنيدند از ما مي‌پرسيدند:كجايي هستيد؟ و البته قصدشان گرفتن دستور پخت دلمه نبود. خيلي از ايرانيها يك دفعه ترك، روس، يا فرانسوي شدند"
اين يكي از رمزهاي موفيقت اين داستان است.(funny in farsi) به عنوان يكي از پرفروشترين كتاب هاي آمريكا در دو سال گذشته تبديل شده و كانديداي جايزه pen آمريكا در بخش خلاقه غير تخيلي بوده است.
نكته ديگر برخلاف بيشتر ايرانيهاي مهاجر، خانم دوما هويت ايراني اش را از دست نداده و در يادداشتش براي ترجمه فارسي نوشته:"اميدوارم احترام و عشق عميقي كه به خانواده و فرهنگم دارم در اين صفحات جلوه يابد، اگرچه بيشتر عمرم را در خارج از ايران گذرانده ام، ايران هنوز در رگ هاي من جاري است."
نثر رواني كه به لطف مترجم كتاب ممكن شده آن را به يكي از داستانهاي طنز خواندني تبديل كرده است.

عطرسنبل عطر كاج/ نام به زبان اصلي: funny in farsi/ نويسنده:فيروزه جزايري دوما/ مترجم :محمد سليماني نيا/نشر قصه/شمارگان3000/ چاپ سوم بهار 1385

نقدي بر داستان

يك رشته نخ ميان فرشي پر نقش و نگار

كتابهاي طنز ديگري كه خواندم:

خانواده نيك اختر

طنز

9-چوب خط

منتقدان و کسانی که دوست دارند منتقد باشند، بیشتر داستان کوتاه "روزگار برزخی آقای درچه پیاز" محسن فرجی را دوست دارند، اما به عنوان یک خواننده ساده از داستان"انجیرها مال همسایه است" و "تو منشی آقای رئیسی"خوشم آمد. به گمانم اگر محسن فرجی بیشتر روی اینگونه روایت ها کار کند، داستانویس خوبی می شود.

می دانم که تعدادی از داستانهایش به علت نگاهش به جنگ هشت ساله سانسور شده و مجموعه چوب خط یکسانی و یکدستی ندارد. به همین دلیل نمی توان از چوب خط به عنوان یک مجموعه داستان منسجم و با یک زاویه دید خاص نام برد. اما بسیار امیدوارم که محسن فرجی با داستانهای بعدی اش حسابی سرو صدا کند.

چوب خط/محسن فرجی/نشر قطره/انتشارات 1383/

گزارشى از نقد مجموعه داستان «چوب خط» در كافه تيتر

8-ارواح

قبل از خواندن رمان به علاقه مندان داستانهاي پليسي هشدار مي دهم كه اصلا با يك داستان پليسي مدرن رو برو نيستيد. درست است كه رمان "اروح" روساختي پليسي دارد و در آن كارآگاهي خصوصي يك نويسنده را تعقيب مي‌كند، اما قرار نيست پيچيدگي داستان در صفحات آخر و يا در چند خط آخر داستان كشف شود. از همان اول همه چيز مشخص است مثل داستانهاي مدرن پليسي قرار نيست نويسنده خواننده را در كشف قاتل گمراه كند يا مثل ژرژ سيمنون همه تصورات خواننده را براي حدس معماي داستان بهم بزند.

ارواح نوشته يك نويسنده پست مدرن به نام پل استر است. او از مضامين پليسي استفاده كرده تا "سه گانه نيويورك" را بسازد. ارواح يكي از آن سه گانه هاست. داستاني پست مدرن با همه خصوصياتش. حس پوچي، افسردگي، ميل به خودكشي و شورش بر عليه خود. كارآگاه داستان در پي كشف حقيقت است اما در طول داستان مي‌فهمد كه در حال كشف خودش است. اين جانمايه ادبيات پست مدرن است.

شايد به دليل آنكه ما ايرانيان در برزخ ميان سنت و مدرنيته هستيم، پست مدرن را نمي فهميم. براي ما غير عاديست كه مردي همسرش را به هواي ماموريت تنها بگذارد و ماهها و سالها ناپديد شود. در حالي كه در آپارتماني كوچك، در همان خياباني كه با همسرش زندگي مي كرد، سكونت كند و ببيند زنش براي او و پس از چند سال ختم گرفته است. سالها بگذرد و همسرش و او پير شوند و او دوباره پس از بيست سال به خانه اش برگردد. اما اين قسمتي از داستاني است استر در رمان ارواح شرحش مي‌دهد و ما مبهوت مي مانيم كه چرا انسانهاي پست مدرن اينگونه عمل مي‌كنند چرا به پوچي مي رسند و چرا از خودبيخود مي شود؟ شايد "ارواح"كمكي براي يافتن اين پرسش باشد.

ارواح/ پل استر/ ترجمه خجسته كيهان/ نشر افق/ چاپ دوم 1383/ قيمت 1100 تومان

رمانهاي مرتبط

سايه گيوتين

7-قرائتي نقادانه از آگهي هاي تجاري در تلويزيون

از زماني كه كتاب "قرائتي نقادانه از آگهي هاي تجاري در تلويزيون"را خواندم، به تبليغات تلويزيوني با نگاه دقيقتري نگاه مي كنم. اين كه كدام تبليغ از كدام صنعت ادبي استفاده مي‌كند و چه پيام پنهاني در زير پوست آگهي است. اين كتاب حاصل يك تحقيق در سه دوره زماني سه ماهه از آگهي هاي تلويزيوني ايران در طي سالهاي 82 تا 83 است. هرچند به نظر مي‌رسد اين پژوهش به خاطر كتاب انجام نشده و نويسنده همه يك پژوهش را بي‌كم‌و‌كاست به كتاب تبديل كرده است. به همين دليل برخي قسمت هاي كتاب واقعا خسته كننده مي‌شود و نويسنده حرفي تكراري را چند بار تكرار مي كند، كه اين شايد براي خوانندگان كتاب خسته‌كننده باشد. اما اگر از طرح روي جلد نه چندان جذاب و ساختار عينا پژوهشي كتاب بگذريم با كتابي مفيد و شايد كمياب روبرو شويم. نظير اين كتاب ها در ايران متاسفانه كم و حتي نادر است.

در اين كتاب هر آگهي به طور مجزا نقد شده و گفته شده كه از كدام صنعت ادبي در نوشتن اين كتاب استفاده شده است. اما نكته جذاب اين كتاب نقدهاي فمينيستي نويسنده است كه به تفاوت هاي جنسيتي آگهي هاي تلويزيوني پرداخته است. علي رغم آنكه همواره گفته مي‌شود كه در كشورهاي غربي در تبليغات از زن به عنوان يك كالا استفاده مي‌شود، متاسفانه در آگهي هاي ايراني نيز وضع بهتر نيست. بر اساس اين پژوهش مشخص مي‌شود كه گفتمان غالب بيشتر آگهي ها مردانه و حتي تبعيض‌آميز است. در بيشتر آگهي ها سرآشپزها مرد هستند. نقش زنان در آگهي در حد كالايي مثل مايكروفر پايين مي آيد و زن با آن همذات پنداري مي كند. در آگهي ها زنان در خدمت مردان قرار دارند و هميشه مشغول شست‌و‌شو و پخت‌و‌پز هستند اما در همان آگهي مرد يا با بچه هايش بازي مي‌كند و يا روزنامه مي‌خواند. بنابراين به عقيده نويسنده اگر چه تبليغات براي معرفي يك كالا استفاده مي‌شود اما در واقع روابط عرفي و گفتمان مردسالار جامعه را نشان مي دهد.

قرائتي نقادانه از آگهي هاي تجاري در تلويزيون/ حسين پاينده/ نشر روزنگار/چاپ اول 1385/312 صفحه

6-چه كسي پالومينومولرو را كشت؟

در تعطيلات هفته جاري ايران كتاب"چه كسي پالومينومولرو را كشت؟"را خواندم. ماريوبارگاس يوسا نويسنده پرويي اگر چه يك ماجراي جنايي را دستمايه داستانش قرار داده اما در پس آن يك طنزسياسي نهفته است.

پرويي ها هم مثل ايران نفت دارند و از همه مهمتر گرفتار تئوري توطئه هستند. دو پليس با هزاران مشكل راز قتل پالومينومولرو مي‌گشايند اما مردم آنها را دورغگو خطاب مي كنند و به آنها مي‌گويند:"توي تالارا حتي يه نفرو پيدا نمي‌كنين، چه مرد، چه زن، چه بچه، چه سگ كه اين قصه رو باور كنه. حتي جلو اون لاشخور هم بندازين از گلوش پايين نمي ره" ماريو بارگاس يوسا طوري داستان را پايان مي برد كه خواننده به جاي آن كه دلش به حال جواني كه در اولين داستان با ـن وضع فجيه كشته مي شود بسوزد، بيشتر دلش به حال دو پليس تالارا مي سوزد.

چون مردم داستان را جور ديگري براي خودشان ساخته و پرداخته اند."معلومه كله‌گنده ها. كي مي خواين كشته باشه؟ ستوان، مارو رنگ نكن. ناسلامتي، ما همه اينجا با هم رفيقيم. فقط موضوع اينه كه شما نمي تونين حرف بزنين. همه مي‌گن اون ها در دهن شما رو بسته‌ن و نمي‌ذارن قضيه رو روشن بكنين. همون مسئله هميشگي"
راستش با خواندن اين داستان كمي هم همذات پنداري كردم. چون دقيقا روزنامه‌نگاران ايراني هم همين وضعيت را دارند. آنها به زندان افكنده مي‌شوند، شكنجه مي شوند، تبعيد مي‌شوند اما مردم هميشه وقايع سياسي كشور را آن طور تفسير مي‌كنند كه خودشان دوست دارند. راستي چه كسي باور مي كرد كه روزي به مراسم سخنراني هاشمي رفسنجاني حمله شود. اما مردم ما چگونه ماجرا تفسير مي‌كنند؟ آنها مي گويند:"بابا هاشمي يه عده رو فرستاده تا مراسم رو بهم بريزن. چون بعد از انتخابات محبوبيتش به صفر رسيده و اينجوري مي‌خواد كسب محبوبيت كنه"

چه كسي پالومينومولرو را كشت؟/مايوبارگاس يوسا/ترجمه احمدگلشيري/موسسه انتشارات نگاه/1383

4-عاشقیت در پاورقی

گول خوردم. گول جایزه هوشنگ گلشیری و جایزه پکا. عاشقیت در پاورقی آنقدر جذاب نبود که فکر می کردم. یادم باشد که از این به بعد به جوایزی که یک کتاب در ایران می گیرد، اصلا اعتنا نکنم.
مهسا محب علی تکنیک تک گویی را خوب بلد است، اما وقتی همه داستانهایش را با این شویه می نویسد، دیگر خیلی تکراری و لوس می شود. فرض کنید کیارستمی بخواهد همه پلانهای فیلمهایش را مثل فیلم ده در اتوموبیل بگیرد.
داستان عاشقیت در پاروقی داستان متوسط رو به خوب است اما بقیه داستانها ضعیفند و خوب پردازش نشده اند.

عاشقیت در پاورقی/ مهسا محب علی/ نشر چشمه/ چاپ اول 1383

نقد کتاب بلاگ بر عاشقیت در پاورقی

5-خانواده نیک اختر

طنز ایرج پزشکزاد را دوست دارم. ساده می نویسد و طنز را در لفافه
نمی پیچاند. داستان راجع به خانواده ای ایرانی است که به آمریکا رفته اند و در آنجا با مختصات فرهنگی ایران زندگی می کنند. در این داستان خیلی اتفاق خاصی به وجود نمی آید، همه چیز عادی و ساده است. اما تکه کلامها شیرین و خواندنی است. شخصیت های داستان موقعیت هایی می آفرینند که خنده دار و بامزه است. ایرج پزشکزاد را همه به نام خالق دائی جان ناپلئون می شناسند. اما خانواده نیک اختر به چاپ دهم رسیده است.

خانواده نیک اختر/ ایرج پزشکزاد/ نشرآبی/ چاپ دهم

گفتگو با ایرج پزشکزاد

3-پرندگان می روند و در پرو می میرند

"لیوان خودش را به شادکامی انسانیت بالا می برد" مجموعه داستانهای پرندگان می روند و در پرو می میرند، درباره انسانیت و حس نوع دوستی بشر است. مردی که زن بی پناهی را پناه می دهد، شکنجه شده ای که برای شکنجه گر سابقش مخفیانه غذا می برد و آلمانی که دوست یهودی اش را در زمان حکومت نازیها در زیر زمین خانه اش مخفی می کند. البته همه این داستانها راجع انسانیت نیست. راجع به عشق، شوریدگی و دیوانگی هم هست.
رومن گاری را همه با خداحافظ گری کوپر می شناسند، اما داستانهای این مرد سیاست پیشه بسیار زیباست. مخصوصا که او سعی می کرد تجربه مشغله های سیاسی اش را در داستانهای بیاورد. داستانهای او سرشاز از اطلاعات و دانستنی است. در این مجموعه دو داستان در مورد یهودی ها وجود دارد، که با توجه به یهودی بودنش عجیب نیست. اما نگاه او به جنگ از سر خشم نیست. آنجا که داستان را این گونه پایان می برد که "این مرد یک سال تمام هر روز تو را شکنجه داده و حالا به عوض اینکه پلیس را خبر کنی هر شب برایش غذا می آوری و او می گوید:"قول داده است که دفعه دیگر با من مهربان تر باشد!"

پرندگان می روند و در پرو می میرند/رومن گاری/ترجمه ابوالحسن نجفی/چاپ اول 1352/انتشارات زمان

زندگی نامه کوتاه رومن گاری

مطلب محسن آزرم درباره این کتاب

2-حکایت عشقی بی شین بی قاف و بی نقطه

حکایت عشقی بی شین بی قاف و بی نقطه را خریدم و یک روزه همه اش را خواندم. به این امید که روایت های معتبری از خداوند داده باشد و از عشق. اما برخی داستانهایش عذابم داد و برخی دیگر امید. امید به خواندن آثاری بهتر از مصطفی مستور که به واقع مستعد داستان نویسی است. مستور مثل بازیکن هایی می ماند که یک روز در اوج است و روز دیگر حضیض. مجموعه داستان کوتاه حکایت عشقی بی‌قاف بی‌شین بی‌نقطه در 65 صفحه، شامل داستانهای "مردی که تا پیشانی در اندوه فرورفت"، "چند روایت معتبر درباره اندوه"، "چند روایت معتبر درباره کشتن"، "سوفیا"، "چند روایت معتبر درباره خداوند" و "حکایت عشقی بی‌قاف بی‌شین بی‌نقطه" است. مردی که تا پیشانی در اندوه فرورفت برایم هیچ جذابیتی نداشت و در سطح داستانهای نازل مجلات خانواده بود. اما چند روایت معتبر درباره اندوه و چند روایت معتبر درباره خداوند خواننده را تا ته داستان می کشاند، تا نا گفتنی را کشف کند

حکایت عشقی بی شین بی قاف و بی نقطه/مصطفی مستور/ نشر چشمه/ قیمت 700 تومان/ چاپ اول 1384

کفش های تایوانی پاشنه بلند
حسودي نمي‌كنم/ نقطه
نه، من هرگزحسودي نمي‌كنم/ نقطه
به پيراهن‌ات / نقطه
يا روسري‌ات/ نقطه
يا حتي آن پپسي كه در شب تجلي نوشيدي/ نقطه
من تنها
ـ تا سرحد مرگ ـ
حسودي مي كنم به آن كفش‌هاي تايواني پاشنه بلند دوست داشتنی
که رازهای پیچیده ی راه رفتن را
در شب مکاشفه
به تو آموخت
نه، اين جا ديگر نقطه نمي‌خواهد

شعر از:مصطفی مستور

31-شالی به درازای ابریشم

کنجکاو بودم ببینم که کتاب برنده منتقدین مطبوعات دارای چه ویژگی هایی است،که برنده شده جز همین دلیلی که اینجا ذکر شده، چیز دیگری نیافتم. نشر ورجاوند بدون اجازه نویسنده، بخش هایی از داستان را سانسور کرده و اجازه نشر گرفته است. منتقدین مطبوعات هم برای نشان دادن اعتراض اثر مهستی شاهرخی را برگزیده اند. داستان درباره زنی به نام کتایون است، که به انگلیس رفته و درآنجا با کسی به نام جان ازدواج کرده است. شالی به درازای ابریشم داستان خیالات این زن است. او به جای شال، خیال می بافد. اما نکته خسته کننده داستان، نثر کشدار آن است که برخی جاها بی جهت کش آمده و جز جملاتی خیالی چیزی را نشان نمی دهد. گاهی داستان از قالب روایت خارج می شود و به مطول بافی می افتد.

شالی به درازای ابریشم/ مهستی شاهرخی/ نشر ورجاوند1384

نقد کتاب لاگ بر شالی با درازای ابریشم

30-خداحافظ گری کوپر

اگر در روزهای عید فرصت دارید، پیشنهاد می کنم "خداحافظ گری کوپر" را یک نفس بخوانید. من این کتاب را در روزهای پرمشغله اسفند خواندم و مجبور شدم هربار برای ادامه داستان چند صفحه ای به عقب برگردم. اگر صفحات اول این کتاب را پیوسته نخوانید به خصوصیات شخصیت لنی و باگ پی نمی برید.

رومن گاری رمانش را بر پایه چهار شخصیت استوار کرده، اما لنی تقریبا شخصیت اصلی داستان است. شعار لنی "آزادی از قید تعلق است" اما باید داستان را بخوانید تا ببنید لنی تا چه حد به این آزادی پایبند. است. نثر روان این داستان به دلیل ترجمه بسیار خوب سروش حبیبی است. عبارت "صفر متر بالای سطح ِ گه" را فکر نمی کنم یک مترجم تازه کار و غیر مسلط بتواند در بیاورد. من از این کتاب بسیار خوشم آمد، اما تضمین نمی دهم که همه خوششان بیاید. البته دو زاویه دید راجع به این کتاب وجود دارد. یکی زاویه دید مثبت و دیگری منفی که معتقد است رمان دارای پراکندگی ساختاری است. رومن گاری زاده لیتوانی وبزرگ شده فرانسه است، اینجا می توانید درباره او بیشتر بدانید.

خداحافظ گری کوپر/نشر نیلوفر/چاپ پنجم1383/ترجمه سروش حبیبی/قیمت 2500 تومان

29-خاطرات ارتشبد حسن طوفانیان

خاطرات ارتشبد حسن طوفانیان از جمله کتابهایی است که دانشگاه هاروارد با هدف طرح تاریخ شفاهی ایران انجام داده است.

خاطرات ارتشبد طوفانیان از کودکی او آغاز می شود و با انقلاب تمام می شود. طوفانیان در ایران به دلال اسلحه معروف است اما یکی از مهارت های او این بود که بهترین سلاحها را انتخاب می کرد و برای ایران می خرید. هنوز هم همه ایرانیان به داشتن هواپیمای اف 14 مباهات می کنند. هر چند از آن اف 14 ها کمتر از 16 تا در ایران مانده و تازه آنهایی هم که مانده به دلیل وارد نشدن قطعات یدکی از بین می رود. اما همین هواپیماها و سلاحهای نظامی طوفانیان بود که ایران توانست 7 سال با عراق بجنگد. البته چندان نباید به حرف های و تحلیل هایی که طوفانیان در این کتاب ارائه می دهد، اعتماد کرد. او انقلاب ایران را زیر سر کمونیست ها می دانست. اما این کتاب اطلاعات خوبی از روزهای انقلاب ایران می دهد.

خاطرات ارتشبد حسن طوفانیان/به کوشش ضیا صدقی/برای طرح تاریخ شفاهی ایران به سفارش دانشگاه هاروارد/انتشارات زیبا/چاپ دوم 1382/قیمت1000 تومان

28-سایه گیوتین

خواندن داستانهای پلیسی هنگامی که آدم حوصله هیچ کاری را ندارد، بسیار سودمند است. وقتی کتاب پلیسی می خوانی، کتاب را زمین نمی گذارید تا قاتل را شناسایی کنید. سایه گیوتین یکی از جذابترین داستانهای پلیسی است. به کسانی که به داستانهای پلیسی علاقه مندند توصیه می کنم همه آثار ژرژ سیمنون را بخوانند.
در داستانهای سیمنون، کمسیر مگره کارگاهی باهوش و صبور است که همواره تجربه اش باعث غلبه بر مشکلات می شود. رمانهای سیمنون روایت پردازی استادانه از شخصیت انسان دارد و بیشتر ترسها و حالات روحی انسان را بازتاب می دهد. سیمنون با فلاش بک هایی سریع و کوتاه داستان را به پیش می برد. در سایه گیوتین یا دیگر داستانهای سیمنون مجرم همان اوائل داستان شناخته می شود اما شما آخر داستان متوجه می شوید او گناهکار است.

سایه گیوتین/ نوشته ژرژ سیمنون، ترجمه کاوه میرعباسی/انتشارات طرح نو/چاپ دوم 1374/ قیمت 1800 تومان

27-اشغال

خواندن فيلمنامه اشغال بهرام بيضايي در هنگامي كه صحبت از طرح c (حمله به مراكز هسته اي ايران) است، لطفي ديگر دارد. بيضايي رويدادهاي سه چهار ساله پس از عزل رضاخان و تقسيم شدن ايران به عنوان قسمت براي متفقين را فشرده كرده و سعي كرده تا حس تحقير غرور يك ملت را به خواننده انتقال دهد. بيضايي در فيلمنامه همه شخصيت ها و همه سكانس ها را در خدمت انتقال اين حس قرار داده است. به طور مثال عاشق شدن آقاي اتفاق در بستر يك عشق زميني اتفاق نمي افتد، او بهانه پيداكردن همسر عاليه با او همراه مي شود و در نهايت جان خود را با فرياد مرگ بر اجنبي و زنده باد وطن از دست مي دهد.

بيضايي به عمد سعي كرده تا اشغال وطن به دست بيگانگان را امري مذموم نشان دهد، حتي اگر اين اشغال پايان يك ديكتاتوري رضاخاني باشد. برخورد سربازان بيگانه با مردم، نصب پرچم بيگانه بر سر در خانه براي درامان ماندن و هتك حرمت ناموس زنان ايراني، نشانه هايي از تبعات اشغال يك سرزمين است. هرچند ممكن است بيضايي در آوردن اين نشانه ها اغراق كرده باشد و شايد هم دچار افراط شده باشد، اما تماشاگر ايراني به طور معمول با چنين نشانه هايي حس ميهن دوستي اش تحريك مي شود. البته بيضايي سعي كرده نشانه را بر استخوانبندي روايت داستان استوار كند، به طور مثال ما همراه با شخصيت اول فيلمنامه(عاليه) حركت مي كنيم و بدبختي و فلاكت هاي مردم را مشاهده مي كنيم.

اما نكته نچسب اين فيلمنامه طرد شدن عاليه از خانواده‌اش است. او پس از آنكه حرفه بازيگري را انتخاب مي كند از طرف خانواده اش طرد مي‌شود. او به خاطر گم شدن شوهرش از آنها كمك مي خواهد و خانواده اش تنها شرط اين كار را بازي نكردن او در تئاتر مي‌گذارند. اگر بپذيريم كه عاليه به خاطر پيدا كردن همسرش رنجهاي بسياري را تحمل مي كند وحتي به خاطر او تمرين تئاتر را به كلي كنار مي گذارد، منطقي نيست كه او به خاطر نمايش، همسرش را فدا ‌كند. چرا كه او همه روزش را وقف پيدا كردن همسرش كرده است. در ثاني مطرح كردن مباحث اجتماعي و نگاه سنتي به زن وحقوق زنان آنهم در وسط فيلمي كه اشغال يك وطن مطرح است، كمي ماجرا را پرت مي كند.

اشغال/ فيلمنامه:بهرام بيضايي/ انتشارات روشنگران/ چاپ اول 1368

25-روی ماه خداوند را ببوس

چاپ یازدهم "روی ماه خداوند را ببوس"را خواندم. تعریفش را اینجا و آنجا خواندم و دانستم مستور با این کتاب معروف شده است.

اما داستان خوبی نبود. برای من که با خواندن "چند روایت معتبر"و داستان کوتاه کشتار و ملکه الیزابت گرفتار نثر رمانتیسمی اش شده بودم این داستان اصلا خوب نبود. چند تا دلیل دارم.
1-من خدا پرستم اما گاهی اوقات در خدا شک می کنم. اصلا دوست دارم شک کنم و می دانم که شک ایمانم را قوی می کند، چون باعث می شود به او فکر کنم. اما آقای مستور می گوید:" شک فقط یک توّهمه. خداوند هست و بودنش هم ربطی به ما، تردیدهای ما و دانایی ما نداره" آیا مردم حق ندارند شک کنند. آیا همه آنهایی که شک نمی کنند و خداوند را از روی مذهب پدر و مادرشان می پرستند، آدم های با ایمانی هستند؟ آیا اینجور ایمان به خداوند کورکورانه نیست؟

2-آقای مستور شما با نوشتن این داستان می خواستید وجود خداوند را اثبات کنید یا می خواستید داستان بنویسد. اگر اولی است و داستان در خدمت هدف غایی شماست که با این نثر بی حوصله"خدا هست و بودنش به ما ربطی نداره" به هدفتان دست نیافته اید. اگر هدف شما دومی است، این خیلی بد است چون خواننده شما داستان نمی خواند، بلکه باید با مضامین داستانی باید به زور متوجه خدا شود.

3-مستور بی جهت گرفتار رمانتیسم شده البته نه این که خودم دوست نداشتم باشم اما برخی از قسمت های داستانهایش در حد نامه های عاشقانه تقلیل می یابد. البته او در مصاحبه با شرق(بخش اول- بخش دوم) گفته بود که دیگر نمی خواهد به رمانتیسم و عشق مثل گذشته بپردازد.

اما آن چیزی را که از مستور دوست دارم
1-نثر مستور بی ریا و بی تکلف است. به قول معروف قرتی بازی ندارد.
2-شخصیت های داستان را بی جهت پیچیده نمی کند و حرف اضافی نمی زند
3-اول داستان قلاب می اندازند تا خواننده را به سرعت از گرداب سرگردانی بالا بیندازد. البته این Hock را ما در روزنامه نگاری هم داریم. گاهی وقت ها خطرناک است ممکن است خواننده به قلاب ما آویزان نشود. یعنی شاید ما قلاب را جای درستی ننداخته باشیم.

روی ماه خداوند را ببوس/نویسنده:مصطفی مستور/نشر مرکز/ چاپ یازدهم/ چاپ اول 1379
نقد داستان روی ماه خداوند را ببوس (بخش اول- بخش دوم)

قسمت کوتاهی از این داستان را بخوانید

مستور:موافق تبدیل شدن "روی خداوند را ببوس" به فیلم نیستم

طنز-24

طنز نوشتن کار بسیار دشواری است. دشوارتر آنجاست که می خواهی کسی را هجو کنی ولی باید آن را در لفافه طنز بپیچی. کتاب طنز از مجموعه کتابهایی است که نشر مرکز در مورد مکتبها، سبک ها و اصطلاحهای ادبی و هنری منتشر کرده است. از این مجموعه تا به حال کتابهایی در زمینه استعاره، درام، رمانس، تخلیل، رمانتیسم، رئالیسم، داستان کمدی و غیره منتشر شده است.
آرتوپلارد به شیوه های طنزپردازی و رویکردهای طنزپردازان مشهور جهان می پردازد. در این کتاب در مورد استعاره طنز آمیز، مسخره بازی، شخصیت سازی، زخم زبان، شوخی، استهزا، طعنه، کنایه، هتاکی، هزل و تفاوت های آنها صحبت شده است.

طنز/نوشته آرتور پلارد، مترجم سعید سعید پور/نشر مرکز/چاپ سوم 1383/قیمت 1100 تومان

روزنامه نگاری جهانی-23

کتاب روزنامه نگاری جهانی برای کسانی که موضوعات حقوقی رسانه ها را دنبال می کنند، جالب خواهد بود. چرا که در این کتاب به تفصیل آزادی رسانه و عوامل محدودیت زای آن در کشورهای مختلف بررسی شده است. نویسنده این کتاب پروفسور جان هربرت از بنیان گذاران دوره کارشناشی ارشد روزنامه نگاری رادیویی در انگلیس است. او با بیست و پنج سال سابقه روزنامه نگاری مقالات متعددی درباره روزنامه نگاری نوشته و در این کتاب برخی از کشورهای جهان را نظیر ژاپن، آمریکا، هنگ کنگ و چین بررسی کرده و از تعداد رسانه ها، نقش رسانه ها در آن کشورها مطالبی نوشته است. آقای هربرت در این کتاب سعی کرده که ویژگی های روزنامه نگاری جهانی را شرح دهد و نقش هژمونی سیاسی را در عرصه مطبوعات و رسانه ها یادآور شود.

اما این کتاب یک نکته منفی دارد. گاهی مترجم نظرات خودش را در داخل پرانتز و در وسط جمله آورده است. این کار اولا دخالت آشکار مترجم در متن اصلی است. ثانیا خواننده را گاهی اوقات به اشتباه می اندازد که نکند همه مطالبی که در پرانتزها آمده است کار مترجم است. به طور مثال در آخر صفحه 96 نوشته شده:" چند سال پیش در دیداری از مرکز آن در واشنگتن تحت تاثیر نگرش فعلی آن نسبت به خبر و تلاش آن برای وانمود کردن خود به عنوان سازمانی بی طرف(!) در پخش خبر، به شیوه ای که سرویس جهانی بی بی سی همیشه بوده است(!!)قرار گرفتم.
بهتر بود اگر مترجم نظر دیگری دارد در پاورقی هر صفحه می آورد و یا اگر نظرات مبسوطی داشت یادداشتی در اول کتاب می نوشت.

روزنامه نگاری جهانی/ نوشته:جان هربرت، مترجم علی ایثاری کسمایی، یونس شکرخواه، تهران، روزنامه ایران، موسسه انتشاراتی 1383

22-دنیای مطبوعای آقای اسراری

دنیای مطبوعای آقای اسراری یکی از اولین نمایشنامه هایی است که بهرام بیضایی در دهه 40 نوشته است. شیرزاد حروفچین مجله ایران مصور است که داستانش با نام جهانگیر اسراری در مجله چاپ می شود. او اعتراض می کند و سپس راضی می شود تا نوشته هایش را به نام اسراری بفروشد. آقای اسراری دبیر تحریریه مجله است. او به جهانگیر جوان به خاطر قدرت نویسنده گی اش حسودی می کند اما همه او را عنوان نویسنده واقعی می شناسند. از سوی دیگر شیرزاد به جهانگیر حسودی می کند و دوست دارد مثل او محبوب باشد. داستانهای شیرزاد سرنوشت مجله ایران مصور را از این رو به آن رو می کند و باعث محبوبیت و ثروت برای مدیر مجله می شود. اما ورود یک دختر که می خواهد پایان نامه اش را با مصاحبه با نویسنده داستانها تمام کند. جهانگیر و شیرزاد را درگیر یک ماجرای عشقی می کند و ...
از خواندن این نمایشنامه لذت بسیار بردم، همیشه اعتقاد دارم که نویسنده باید مثل یک مادر از اثرش و از نوشته اش مراقبت کند و آن را نفروشد. نوشته ها را باید دوست داشت و از آنها نگهداری کرد

دنیای مطبوعاتی آقای اسراری/ بهرام بیضایی/چاپ دوم1355/ انتشارات مروارید

مقاله ای در رابطه با نمایشنامه هشت ُ مین سفر ِ سندباد بهرام بیضایی

21-گیرنده شناخته نشد

برخی رمانها را باید صد صفحه اولش را بخوانی تا بفهمی کی به کی و چی به چی است. اما در داستان کوتاه نویسنده خیلی سریع سر اصل مطلب می رود. "گیرنده شناخته نشد" هم یک داستان کوتاه با روایتی سر راست و ساده است. قصه دو دوست آلمانی و آمریکایی که در آمریکا با هم شریکند اما دوست آلمانی پیش از به قدرت رسیدن هیلتر به آلمان بر می گردد و این دو با هم نامه نگاری می کنند. همه این داستان متن این نامه هاست و در این نامه ها همه آن چیزی که نویسنده برای بیان مقصودش لازم داشته آمده است.

این دو دوست از محبت به تنفر می رسند و در این میان هرکدام از دولت و مکانی که در آنجا زندگی می کنند تاثیر می پذیرند. دوست آلمانی عشقش به دختر یهودی را از یاد می برد و او در خانه پناه نمی دهد و دوست آمریکایی و یهودی او به تلافی مرگ خواهرش با نامه هایی که برای او می فرستد زمینه مرگ دوستش را فراهم می کند.

20-مثلث طلایی نوشتن

کتاب مثلت طلایی نوشتن برای کتاب ساده و سرراستی است. احمدتوکلی در این کتاب به زبانی ساده شیوه های نوشتن را شرح داده است. البته شاید این کتاب برای روزنامه نگاران حرفه ای و صاحب تحصیلات آکادمیک حرف تازه ای برای گفتن نداشته باشد اما کسانی که می خواهند وارد دنیای مطبوعات شوند ، خواندن این کتاب می تواند کار چند کلاس روزنامه نگاری را بکند.
مثلث طلایی نوشتن بر سه اصل هدف، کانال و مخاطب استوار است.

اما این مثلث در درون خود عواملی تاثیر گذار دارد که کوتاهی و ایجاز، سادگی و روشنی، نقل قول، پیشینه وسابقه، استدلال،روایت و حکایت، رنگ و توصیف، مقابله و مقایسه، نشان دادن و آمار و اطلاعات 10 عامل مهم آن است. در این کتاب یک مقاله خواندنی از بزرگمهرشرف الدین با عنوان تیترحرفه ای یا تیتر دوپهلو وجود دارد. شرف الدین در این مقاله نگاهی دارد به شیوه تیترزنی تایم و نیوزویک. مقاله فرید قاسمی در مورد تاریخ مقاله نویسی در ایران هم مثل همیشه خواندنی و آموختنی است.

مثلث طلایی نوشتن برای مطبوعات/احمد توکلی/انتشارات ثانیه/چاپ اول 1383/قیمت 1500 تومان

نوشتن بادوربین-19

نوشتن با دوربین شاید یکی از جنجالی ترین کتاب های امسال باشد. پرویز جاهد برای تز دکترایش از ابراهیم گلستان مصاحبه گرفته و این کتاب متن کامل این مصاحبه در چهار دیدار است. برخلاف نظر آقای محمد قائد که در ماهنامه فیلم شماره مهر1384 گفته:"خواندن این کتاب به تشویش ذهنی خوانندگان جوان کمک می کند" معتقدم این طور نیست. قرار نیست خواندن یک مرجع تاریخ سینما و ادبیات ایران قرار است و قرار نیست هر آنچه در این کتاب ذکر شده را دربست قبول کنیم."

خواندن این کتاب یک حسن دیگر دارد که من از دریچه روزنامه نگاری توصیه به خواندن آن می کنم. حتی اگر به ادبیات و سینما و مسائل سیاسی علاقه ای ندارید این کتاب را بخوانید. این کتاب نمونه ای بسیار عالی از یک مصاحبه مستقیم و رودرروست.

جاهد با صبری تمام ناشدنی همه توهین های گلستان را می شنود و بدون آن که خللی در ادامه مصاحبه بگذارد به دلیل اهمیت این مصاحبه و تز دکترایش تا آخر آن را ادامه می دهد. حتی جاهد می پذیرد تا توهین هایی که به خودش هم شده را در کتاب بیاورد و از این نظر کتاب یک ویژگی خیلی خوب دارد.

نوشتن با دوربین یک مصاحبه اتوکشیده و ویراستاری شده نیست. فضایی که مصاحبه در انجام شده به خوبی حس می شود. از لحن گلستان می توان متوجه شد که او گاهی عصبی می شود و گاهی نرم و گاهی نیز خسته. جاهد گاهی اوقات سوالاتش را چند بار تکرار می کند و همین تکرارها باعث می شود تا گلستان حرف هایی بگوید که به مذاق عده ای خوش نیامده است. یکی از مسائلی که باعث می شود اغلب مصاحبه هایی که در رسانه ها چاپ می شود جذاب در نیاید همین نکته است. این که مصاحبه شونده اصرار نمی کند و سوالش را در غالب کلماتی دیگر در سوال بعدی تکرار نمی کند.

من سعی کردم به این کتاب فارغ از مسائل سینمایی و ادبیاتی هم نگاه کنم. خواندن این کتاب چند نکته آموزشی در مصاحبه کردن برایم به همراه داشت. امتحانش ضرری ندارد این کتاب را یک بار بدون توجه به محتوایش و با دید شیوه مصاحبه بخوانید و اگر نکته خاصی برایتان به همراه داشت، برایم بنویسید.

نوشتن با دوربین/پرویز جاهد/ انتشارات اختران/چاپ اول 1384/قیمت 3000 تومان

گفتگو با نجف دریابندری در مورد این کتاب

گفتگو با هوشنگ کاووسی در مورد کتاب نوشتن با دوربین

گفتگو با سیمین دانشور در مورد کتاب نوشتن با دوربین و گفته های گلستان در مورد آل احمد

گفتگو با پرویز جاهد مصاحبه کننده کتاب نوشتن با دوربین

غرور و سقوط-18

غرور و سقوط خاطرات سر آنتونی پارسونز سفیر سابق انگلیس در ایران است. او به فاصله سالهای 1974 تا سال 197 یعنی در اوج انقلاب ایران در ایران بود و کمی قبل از پیروزی انقلاب به انگلیس فراخوانده شد. خاطرات او از این جهت قابل اهمیت است که او روابط نزدیکی با شاه داشت و هر چند هفته یکبار او را ملاقات می کرد اما به دلیل آنچه شاه نقش بی بی سی در انقلاب ایران می خواند روابط این دو به سردی گرائید. پارسونز کتاب خاطرات خود را پنج سال پس از کتاب خاطرات سولیوان سفیر آمریکا در ایران نوشت. نظرات پارسونز و سولیوان در مورد انقلاب ایران تا حد زیادی به هم نزدیک است و هر دو اعتقاد داشتند که دلایل سقوط شاه استبداد، غافل شدن از قدرت تاثیر نیروهای مذهبی و استراتژیهای اشتباه اقتصادی است. خواندن سه کتاب خاطرات هایزر ، خاطرات سولیوان و پارسونز که هر سه در زمان اوج گرفتن انقلاب ایران نوشته اند، نکات آموزنده ای به همراه دارد. این که نظر غربیها در مورد انقلاب ایران چه بوده و آنها دولت های مطبوعشان چه واکنش هایی نسبت به انقلاب ایران نشان داده اند.

غرور وسقوط/ سرآنتونی پارسونز/ مترجم دکتر منوچهر راستین/ انتشارات هفته/ چاپ اول تیرماه 63

مرورى بر تحولات ۱۲ بهمن 57

اقتصاد رسانه ها -17

اقتصاد رسانه ها کتابی است درباره مفاهیم و مسائل اقتصادی رسانه که خواندنش برای هر دانشجوی ارتباطات واجب است. چه خوب بود که به جای دروس بی ربطی که در رشته ارتباطات وجود دارند این کتاب در دوره کارشناسی تدریس می شد. مطالب این کتاب بسیار ساده و روان است و مبانی اقتصاد رسانه ای در آن توضیح داده شده است. هرچند رابرت جی. پیکارد این کتاب را بر اساس رسانه های آمریکا نوشته و شاید این کتاب چندان به فضای رسانه ای ایران شباهت نداشته باشد. اما فرمول های کاربردی این کتاب حتی به درد مدیران رسانه می خورد.

به طور معمول یک مدیر ایرانی رسانه ای بر اساس اطلاعات شنیده، تجربه و حدس و گمان مدیریت می کند و نه بر اساس تحقیق. به طور مثال افزایش قیمت یک نشریه، افزایش یا کاهش تیراژ و افزایش نیروی کار را می توان با استفاده چند فرمول سنجید و سپس به آن عمل کرد. مدیران رسانه ای در ایران عادت دارند؛ ابتدا تعداد زیادی نیروی کار استخدام کنند و پس از آن که از پس هزینه های سنگین جاری برنیامدند دست به تعدیل نیرو می زنند. یا به طور مثال یک نشریه بدون آنکه بداند آیا افزایش قیمت نشریه باعث سوددهی می شود، اقدام به افزایش قیمت می کند و پس از چندی حتی همان مخاطبان وفادارش را از دست می دهد.

اقتصاد رسانه/رابرت جی پیکارد/ترجمه داوود حیدری/مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه/چاپ دوم زمستان 83/قیمت 950 تومان

دولت ورسانه ها- خسرو ناقد

آموزش روزنامه نگاری در فصلنامه رسانه-16

فصلنامه رسانه شماره 61 یکی از بهترین فصلنامه های رسانه در سال های اخیر بود. به همین دلیل تصمیم گرفتم این هفته به جای معرفی کتاب، فصل نامه رسانه را معرفی کنم. فصل نامه رسانه این بار موضوع "آموزش روزنامه نگاری" را مورد بررسی قرار داده و بسیاری از استادان ارتباطات در این شماره مقاله دارند.

از جمله مقالاتی که از خواندنش بسیار لذت بردم مقاله"هیچ گفتن در 500 کلمه"بود. علیرضا فرهمند روزنامه نگار باسابقه و قدیمی روزنامه کیهان این مقاله را بسیار روان ترجمه کرده است. این مقاله راه های نوشتن یادداشت را بررسی می کند.فرهمند نوشته است: اگر می خواهید یادداشتی متفاوت بنویسید اول راجع به آن استدلالهای مقاله تان فکر کنید در همان لحظه هر چه را که به ذهنتان رسید، یادداشت کنید و استدلالها را یادداشتتان نیاورید چرا که این استدلالها به ذهن همه می رسند!

مقاله "رواج پرخطر«خبرکلامی»" هم از جمله مقالات بسیار خوب این فصلنامه است. علی اکبرقاضی زاده به آسیب شناسی خبرهای روزنامه ها، به خصوص خبرهای سایت های خبری پرداخته و نسبت به رواج خبرکلامی هشدار داده است. قاضی زاده نوشته است:"خبرهای کلامی کشف یا ابتکار سایت های تازه تاسیس نیست. اما چنان که آمد این خبرها، در این سایت ها بیشتر یافت می شود. حتی می توان ادعا کرد که ساختار حرفه ای تحریریه ها در این خبرگزاری ها بر تهیه و تولید این خبرها شکل گرفته است. مشکل وقتی چهره می کند که کارکنان تحریریه ها بدون توجه به این گرایش ها، خبرهای آن سایت را- اغلب کلامی- به صفحه های روزنامه منتقل می کنند.

اما کدام کار روزنامه نگاری؟این که عضو تحریریه در سر ساعت مقرر اعلام حضور کند، سپس پای رایانه بنشیند و از سایت ها خبرهایی برگزیند، اندکی در آن تغییر دهد(یا ندهد)و به صفحه بند بسپارد، کار سخت و زیان آوری کرده است؟ آیا اگر عضو تحریریه، به اشخاصی آشنا تلفن کند، از او پرسشهایی کلی بپرسد، گفت و گو را ظبط کند و حاصل گفتگو را در سلسه ای طولانی، تکراری، کلیشه وار و بدون جاذبه( از وی اضافه کرد، وی گفت، وی افزود، وی همچنین اضافه کرد) از جمله ها شکل دهد، کار خطرناکی کرده است؟

چرا می جنگیم؟-15

"کافی است به یک آمریکایی گیر بدهید و او خواهد گفت:آمریکا سرزمین خداست.چه بسا من پا فراتر می گذارم و می گویم:ایالات متحده تجربه تهور آمیز خدا و خواست قبلی اوست.بهترین توضیحی که می توانم برای 11 سپتامبر بدهم این است که شیطان در آن روز از کشتاری بزرگ بیرون آمد.بله شیطان خلبانی بود که هواپیما را به پایان فاقد خدا هدایت کرد.

این قسمتی از تازه ترین کتاب نورمان میلر است که به تازگی ترجمه شده است.نورمان میلر در این کتاب با همان زبان تندو تیز همیشگی اش به انتقاد از جورج بوش و سیاست های آمریکا می پردازد.فصل اول کتاب با مشاهدات دوستن ریدر و نورمن میلر از بعدازظهر 11 سپتامبر شروع می شود.ریدر که رفیق دیرین میلر است با او گپ می زند. حاصل این گپ وگفت مصاحبه ای شده که در موقع حادثه 11 سپتامبر کجا بودید و چه کار می کردید. میلر از بحران هویت آمریکایی می گوید و از این که برای ادای حس وطن پرستی مجبور شده پرچم آمریکا را تکان دهد.

فصل دوم کتاب به دلایل حمله آمریکا به کشورهای افغانستان و عراق اشاره داد. میلر این پرسش را مطرح می کند که چرا ما می جنگیم؟او با بررسی دوران ریاست جمهوری جورج بوش نشان می دهد که مردم آمریکا همواره به جنگ نیاز دارند چرا که جنگ برایشان یک سرگرمی است و جورج بوش تنها از فرصت استفاده کرده است.میلر می نویسد:«وافعیت غیر قابل انکار این است که امروز غرور ملی آمریکا به طور عمده روی سه محور سرمایه کلان، ورزش و پرچم شکل گرفته است.به احتمال زیاد نیمی از مردم آمریکا ناخواسته چشم به راه جنگ هستند.

منطقی که ارائه می دهند از این قرار است، آمریکا تنها قدرت موجود است است که می تواند بر خصم غلبه کند و جورج بوش به اندازه کافی زرنگ است که بتواند به تنهایی از عهده این کار بر آید.شاید او بهتر از دیگران بفهمد که جنگ با عراق تا چه حد می تواند ولع جنگی ما را با دیدن صحنه های ماجراجویانه ارضا کند.» نورمان میلر در انتقادات خود بیش از آنکه مسائل دیپلماتیک را مورد توجه قرار دهد به مسائل اجتماعی تکیه می کند او معتقد است که آمریکایی ها دچار غرور شده اند."خیلی احمقانه است اگر سر از کشوری در بیاوریم تا به آنها نشان دهیم که نظام ما چه قدر شکوهمند است. این جز تکبری هولناک چیز دیگری نیست"

قسمت سوم کتاب با مصاحبه آمریکن کنسرواتیر با نورمن میلر شروع می شود.او نوشته چون قسمت هایی از این مصاحبه به هدف های کتاب او نزدیک بوده، این مصاحبه را آورده است.میلر در این فصل با عنوان"ملاحظاتی درباره یک شرارت بزرگ" به شخصیت فردی جورج بوش اشاره می کند."از نظر شخصیتی بوش از دوران دانش اموزشی با زبان خاصی پیوسته از تکیه کلام های متعدد استفاده می کردو با تمجید از خود خوشنود می شود."البته میلر برخلاف همه بوش را فردی باهوش می داند."بوش از جهتی ان قدر باهوش است که متوجه می شود نباید اطرافش را عده زیادی بگیرند، در آن صورت کشور به دست احمق های تمام عیار می افتد.

"میلر در مصاحبه اش با آمریکن کنسرواتیر به موضوع اسرائیل اشاره می کند و شارون را یک مترسک کریه می نامد."او ژنرالی است که به خاطر برخورداری از نیروی زیاد در حال ترکیدن است."میلر در پایان کتابش در مورد آینده آمریکا هشدار می دهد:"در صورتی که دچار بحران شویم و موفیقت اقتصادی رو به وخامت بگذارد،آن وقت دیگر نمی دانم چه چیزی می توان این کشور را حفظ کند. هم اکنون نیز خشم بسیار،غرور بیمارگونه، اظطراب گسترده وبحران عمیق هویتی در کشور وجود دارد" و سرانجام میلر کتاب خود را این گونه پایان می برد"من بر این باور هستم که آن روز(11 سپتامبر) شیطان بزرگترین روز خود را سپری کرد.

نورمان میلر با مقالات و کتاب هایش هیچ سیاستمداری را از نقد بی نصیب نگذاشته است.او چندی پیش نیز از طرف بنیاد ملی کتاب به دلیل یک عمر فعالیت ادبی مدال گرفت. میلر در دوران فعالیت ادبی خود تاکنون دو بار برنده جایزه معتبر پولیتزر شده است؛ بار اول برای رمان «ارتش های شب» در سال 1968 و بار دوم برای رمان «آواز جلاد» در سال 1979. نورمن میلر که در سال 1923 در نیوجرسی به دنیا آمد تاکنون چندین رمان و نمایشنامه و دفتر شعر و فیلمنامه و مقاله منتشر كرده است. او یکی از دو تأسیس کننده روزنامه معروف «ویلیج وویس» در نیویورک است.

میلر به داشتن نثری تلخ و گزنده و مخالفت با جنبش های فمینیستی معروف است.اولین موفقیت بزرگ او در زمینه کتاب نویسی با رمان «برهنگان و مردگان» شکل گرفت. این رمان گزارشی داستانی از تجارب مستقیم او از جنگ جهانی دوم بود.میلر در سال 1994 به جنگ با ژاپن اعزام شد اما به جای جنگ منابع رمانش را جمع کرد و در سال 1984 آن را منتشر کرد و پس از آن به نویسنده ای مشهور بدل شد.کتاب "چرا می جنگیم"با ترجمه جاهد جهانشاهی توسط نشر اختران منتشر شده است.این کتاب در سال 2003 به زبان انگلیسی منتشر شده است.

13- دل سگ

وقتی جان آدمی با دل سگ در هم می آمیزد معجونی از حیوانیت و انسانیت به دست می آید. دل سگ بیش از آنکه داستان یک سگ به نام شاریکا باشد داستان یک کشور است. داستان کشوری کمونیستی که می خواهد ثروت را به عدالت میان مردمان تقسیم کند. دل سگ در سال 1925 چند ماه پس از مرگ لنین نوشته شد و در آن سرنوشت پرولتاریا به طرز عجیبی پیش بینی شده است.

داستان از این قرار است که پروفسور فلیپ فلیپوویچ سگی ولگرد را به انسان تبدیل می کند.داستان گاهی از زبان سگ بیان می شود و گاهی نیز سوم شخص ادامه داستان را به دست می گیرد.جذابیت داستان آنجاست که شاریک کم کم به انسان تبدیل می شود اما خوی سگی دارد و همچنان به دنبال گربه می گردد.پروفسور پس از مدتی از کرده خود پشیمان می شود چرا که سگ نام انسانی گرفته و در اداره بهداشت مسکو مشغول به کار شده است. او تحت تعلیم اندیشه های کمونیستی قرار می گیرد از پروفسور خانه و پول طلب می کند، اما پروفسور و دوستش تصمیم می گیرند انسان را دوباره به سگ تبدیل کنند.سپس پلیس پرفسور و دستیارش به قتل پولگیراف پولیگرافوویچ(سگ سابق)متهم می کند اما پروفسور انکار می کند و مدعی می شود که کسی را نکشته است. سگ در این داستان به شوروی تشبیه شده و منظور از عمل جراحی انقلاب است که توسط پروفسور که منظور لنین یا حزب کمونیست است به وقوع پیوست.

آثار بولگاکف را بیشتر در سبک داستان های کافکا می دانند با این تفاوت که در پایان داستانها معمولا کورسویی از امید چشمک می زند اما آثار کافکا پایانی وحشت انگیز دارد.
میخاییل بوگالکف روزنامه نگار و نمایشنامه نویس به سبب سانسور آثارش چندان در روسیه شناخته نشد. اگرچه بهترین اثر او همان مرشدومارگریتاست. او تا آخر عمر کوتاهش به سال 1940 نمایشنامه های فراوانی نوشت.

این داستان زیبا را مهدی غبرایی ترجمه کرده است.غبرایی اکنون سرگرم نمونه خوانی رمان"موج ها" از ویرجینیا ولف است.کتابسرای تندیس چاپ دوم دل سگ را با 2 هزار تیراژ در سال 1383 منتشر کرد.این کتاب با قیمت هزارتومان توزیع شده است.

نظرات رهبر انقلاب درباره رمان دل سگ

متن کامل نمایشنامه دل سگ نوشته محمد یعقوبی(البته با اجرایی متوسط از او)

"گمشده در كابوس" نقد حسین یاغچی بر رمان دل سگ

12-خاطرات سفر با موتور سیکلت

پدر ارنستو: ارنستو عاشق شده بود، عاشق دختری اهل کوردوبا. من و مادر ارنستو خیال می کردیم همین روزها ارنستو با آن دختر طناز و دوست داشتنی ازدواج خواهد کرد اما..."

اما ارنستو دختر را رها می کند و سفرش ماجراجویانه اش را به آمریکای لاتین آغاز می کند.خاطرات سفر با موتور سیکلت خاطرات سفر ارنستو و دوستش آلبرتو گرانادا است.آن دو بدون هراس از مرگ سفری را آغاز می کنند که با مشقت های بسیاری همراه است.آنها مجبورند برای تامین مخارج سفر توالت کشتی را بشورند و یا به کارهای اجباری تن دهند. هر چند گاهی دست به شرارت می زنند و با به فرار می گذارند. زیباترین قسمت این خاطرات سفر به ماچوپیچو در پروست. دیدار با باقیمانده تمدن اینکاها که اکنون در فهرست جهانی میراث فرهنگی به ثبت رسیده است. ارنستو در این باره مینویسد:بسیاری از توریست هایی که برای دیدن پرو می آیند یکسره به کاسکو سفر می کنند،آنها هیچ شناختی از مردم محروم پرو ندارند. برای به دست آوردن درک درستی از این کشور باید با مردم محروم این کشور مانوس شد و آنها را نزدیک دید.

چهره ای که از چه گوارا در این کتاب ترسیم شده چهره ای کاملا مجزا از اسطوره کمونیستی اوست.او در کنار محرومان قرار می گیرد با آنها همدردی می کند، بی هیچ ترسی در کنار جذامیان به بازی مشغول می شود و گاهی اوقات با شرارت هایش به مردم خسارت وارد میکند و از آنجا فرارمیکند.خاطرات سفر با موتورسیکلت را نشر اجتماع به ترجمه رضا برزگر به چاپ رسانده است این کتاب با قیمت 1500 تومان در سال 1383 و با 3هزار تیراژ به چاپ رسیده است.

خاطرات سفر با موتورسیکلت فیلم هم شده،والتر سالز کارگردان برزیلی این کتاب را به فیلمی خوش ساخت از سینمای آمریکای جنوبی بدل کرده است.
ماچوپيچو، شهر گمشده اينكاها

نقد فیلم خاطرات موتورسيکلت

گزارش تصویری از قلعه ماچوپیچو

11-ماموريت در تهران

ماموريت در تهران خاطرات ژنرال آمريكايي رابرت هايزر از تهران است. او در آخرين روزهاي عمر سلسله پهلوي به ايران آمد تا مشاور ارتش ايران را شود.هدف كاتر از فرستادن هايزر به ايران حفظ منافع آمريكا بود.اما هايزر با چند مشكل عمده روبرو شد.شاه مي‌خواست از كشور خارج شود.در اين زمان مسئله كودتا ارتش پس از رفتن شاه مطرح شد.اما نكته اي جالبي كه نظر مرا در اين كتاب به خود جلب كرد، مسئله سردرگمي آمريكايي هاست.

آنها به راه حل مشتركي نرسيده بودند.نظرات هايزر و سوليوان(سفير آمريكا در ايران)با هم تقاوت داشت.هايزر ابتدا بحث كودتا را با سران ارتش ايران به بحث مي‌گذارد اما خيلي زود متوجه مي‌شود كه آنها وابستگي شديدي به شاه دارند،بنابراين همه نيروي خود را صرف متحد كردن آنها پشت سر بختيار مي‌كند،چون سران ارتش از ترس اعدام سعي دارند با شاه از ايران فرار كنند.

اما هايزر آنها را متحد نگاه مي‌دارد،اما بخش ديگري از آمريكايي معتقدند كه بايد ائتلافي از آيت الله خميني و بختيار به وجود آورند.اما هايزر كاري از پيش نمي برد و انقلاب به پيروزي مي‌رسد.اين كتاب به صورت پاورقي در روزنامه اطلاعات منتشر مي‌شد وبعدها توسط انتشارات اطلاعات با ترجمه ع.رشيدي در سال 1365چاپ شد.

●نكات رسانه اي كتاب

تیمسار طوفانیان معاون وزیر جنگ از ژنرال هایزر می پرسد:آیا آمریکا نمی تواند صدای بخش فارسی بی‌بی‌سی را خفه کند؟تنها را کسب خبر گوش دادن به برنامه فارسی بی بی سی بود که از طریق جزیره "مسیره"تقویت می‌شد.به اعتقاد طوفانیان اخبار بی بی سی از کمونیسم و آيت الله خمینی دفاع می‌كرد وکاملا علیه شاه و دولتش حرکت می کرد.(صفحه 28)

مطبوعات شوروری،توجه بسیاری به ماموریت من(ژنرال هایزر)در تهران معطوف کرده بودند وباید بگویم که دقت آنها در درج مطالب بسیار زیاد بود.(صفحه108)

اخبار آمریکا مبتنی بر دادن همه جوانب تصویر ایران بود.اما به نظر من حتی مفسران ما هم علیه دولت موضع گیری می‌کردند.اثر این مقالات در داخل ایران خیلی مخرب بود. ایرانیان نمی دانستند چرا آمریکایی‌ها دولت خودشان را متهم می‌کنند که در امور دولت ایران مداخله و تصمیم گیری می‌کند.مطبوعات ما علنا می نوشتند که در آمریکا دو دولت وجود دارد،یکی از مخالفین حمایت می‌کند
و دیگری از بختیار(صفحه110)

واشینگتن پست گزارشی درباره نوشته های دو روزنامه نگار پرنفوذ آمریکا به نام های رونالد ایوانز ورابرت نواک داشت که از ماموریت من انتقاد کرده بودند.(صفحه118)

ریز فعالیت های روزانه من(رابرت هایزر)هم از سوی تاس،پراودا ورادیو مسکو منتشر می شد.نه رسانه های آمریکایی، نه رسانه های ایرانی تا این حد تصویر روشنی از عملکرد من نداشتند.(صفحه214)

10- روابط عمومي و توسعه فرهنگي

كتاب روابط عمومي و توسعه فرهنگي حاصل نخستين همايش روابط‌عومي‌هاي وزارت ارشاد در سال 82 است. در اين كتاب11 سخنراني وجود دارد كه در محور روابط‌عمومي فرهنگي و روابط‌عمومي ديروز، امروز، فردا نوشته شده است.در همه مقاله ها صحبت از پاسخگوبودن روابط عمومي هاست.اما معمولا اين گونه سخنراني ها فقط براي بيان است و قرار نيست به آن عمل شود.قشنگترين مقاله اي كه در كتاب خواندم مقاله"ريشه هاي تاسيس راوبط عمومي در ايران"نوشته سيد فريد قاسمي پژوهشگر در زمينه مطبوعات است.قاسمي در مقاله اش اشاره كرده كه تا سال 1375 فقط پنج كتاب درباره روابط عمومي در ايران به چاپ رسيده است.اين موضوع چندان هم مايه تعجب نيست چرا كه در اوائل انقلاب به بهانه اين كه روابط‌عمومي رشته اي آمريكايي آن را از رشته هاي دانشگاهي حذف كردند.

دوكتاب راجع به توهم توطئه

توهم توطئه همواره يكي از مسائلي بوده كه مطالعه در مورد آن را بسيار دوست داشته‌ام.چرا كه معتقدم بسياري از مردم ايران به اين بيماري پارانويايي گرفتارند.گرچه خودم نيز در برهه اي از زمان به اين بيماري گرفتار بودم.در زمينه توهم توطئه سه كتاب وچندين مقاله خوانده ام.اما اين هفته دو كتاب دبگر راجع به توهم توطئه خواندم.

8-توهم توطئه

اين كتاب گفتگوي اردلان عطارپور با صادق زيبا كلام درباره علل عقب ماندگي ايران است.(بهتر است اول كتاب"ما چگونه ما شديم"زيبا كلام را بخوانيد)در اين كتاب زيباكلام اشاره مي‌كند كه علت اصلي عقب ماندگي از خودمان است. او در اين كتاب ويژگي هاي جغرافيايي از جمله خشكسالي ايران را يكي از عوامل مهم عقب ماندگي مي داند كه عطاپور به دوران پيشرفت تمدن ايران اشاره مي‌كند و مي پرسد چرا در آن زمان عامل خشكسالي باعث عقب ماندگي نشد. من معتقدم علت اصلي عقب ماندگي ايران دوري از خرد و تعقل است و عوامل جغرافيايي و محيطي عامل اصلي عقب ماندگي نيستند.هر زمان ايرانيان بر اساس خرد تصميم بگيرند و سنت را كنار بگذارند، ايران به توسعه مي‌رسد. البته به گمانم اين مسئله زماني شكل مي گيرد كه تك تك مردم چنين باوري داشته باشند.به طور مثال براي راي دادن پيش كدخدا و ملاي محله نروند. بلكه براساس مطالعه و تحقيق راي بدهند.

9- جستار هايي درباره تئوري توطئه در ايران
اين كتاب شامل سه مقاله درباره توهم ئوطئه است. يرواند آبراهاميان استاد تاريخ دانشگاه نيويورك، احمد اشرف استاد تاريخ اجتماعي دانشگاه پرينستون و دانشگاه تهران و محمدهمايون كاتوزيان استاد علوم اجتماعي در دانشكده مطالعات شرقي دانشگاه آكسفورد آن را نوشته اند و محمد ابراهيم فتاحي آن را به فارسي برگردانده است.
يرواند آبراهاميان در قسمت اول كتاب به پارانويد در سياست ايران مي پردازد و با روايتي تاريخي مسائلي را كه به عنوان تئوري توطئه مطرح هستند را بررسي و پيامدهاي آن را در جامعه ايراني بررسي مي كند.

احمداشرف با رويكرد تحليل تاريخي ريشه هاي توهم توطئه را بررسي مي‌كند.به باور او قرارداد1907،دست پنهان سياست انگليس در ايران و سياست آمريكا در ايران، زمينه توطئه پردازي در تاريخ معاصر ايران را فراهم كردند.او سپس ريشه هاي اساطيري تئوري توطئه را بررسي مي‌كند و جذابيت توهم توطئه در ايران را شرح مي‌دهد.

محمد علي همايون كاتوزيان در مقاله‌اش با عنوان"خليل مكي،رد تئوري توطئه و پيشبرد جامعه مدني"به روشنفكران ايراني اشاره مي‌كند و خليل مكي را به عنوان يك نمونه تاريخي بررسي مي‌كند

اگر علاقه مند به اين موضوع هستيد سرمقاله روزنامه صبح اقتصاد را با عنوان"كار كار خودمان است" را بخوانيد.

ديدن اين فيلم زيبا را با نام تئوري توطئه و با بازي مل گيبسون توصيه مي‌كنم

دکتر نون زنش را بیشتر از مصدق دوست دارد»

«دکتر نون زنش را بیشتر از مصدق دوست دارد» عنوان داستانی است که از خواندنش بسیار لذت بردم. دکتر نون یک شازده قاجار است. او یکی طرفداران مصدق است که با مقاله های خود در روزنامه ها باعث نخست وزیر شدن مصدق می شود. دکتر نون به همراه دکتر فاطمی قسم می خورند تا آخر عمر به مصدق وفادار بمانند.

هنگام کودتای 28 مرداد دکتر نون و فاطمی دستگیر می شوند. دکتر فاطمی اعدام می شود و دکتر نون در زندان لب از لب نمی گشاید. سرلشگر زاهدی او را مجبور می کند تا بر ضد مصدق مصاحبه رادیویی انجام دهد. اما او وفادار می ماند تا آن که متوجه شکنجه همسرش ملکتاج می شود. ملکتاج دخترعموی او بوده و این دو به هم از کودکی عشق می ورزیده اند. او تحمل شکنجه و تجاوز به همسرش را ندارد. بنابراین قبول می کند تا بر ضد مصدق مصاحبه رادیویی انجام دهد. اما پس از آن که از زندان آزاد می شود متوجه می شود که همسرش را شکنجه نکرده اند و او رو دست خورده است.

دکتر نون گرفتار عذاب وجدان می شود و گوشه گیر منزوی می شود. هر چه او بیشتر در توهم مصدق فرو می رود زندگی برایش سخت تر می شود. او با گوشه گیری از جامعه و اعتیاد به الکل از خودش انتقام می گیرد وخودش را شکنجه می کند. او با این اقدام همسری را که بسیار دوستش داشته هم شکنجه می کند. ملکتاج دکتر نون را بسیار دوست و هیچ وقت او را تنها نمی گذارد.

دکتر در توهم این که مردم و مصدق او را خائن می دانند از خانه بیرون نمی رود و حتی یکبار هم که بیرون می رود به سختی کتک می خورد و شل می شود. توهم او باعث می شود مادرش را نبیند. به احمد آباد وتبعیدگاه دکتر مصدق هم نمی رود چون معتقد است دکتر مصدق همین جا پیش اوست و به همین دلیل و از شرم حضورمصدق حتی با همسرش نزدیکی نمی کند. تا آن که ملکتاج می میرد. او نه مردن مکلتاج را باور دارد و نه مردن مصدق را. جسد همسرش را می دزدد وبه خانه می آورد. آرایش می کند و با او عشق بازی می کند.

با آن که در این داستان زمان های روایت به طور مرتب جابه جا می شوند. اما پرداخت خوب شخصیت ها باعث شده تا خط داستان گم نشود. مضمون داستان کلیشه ای است. مردی که میان دوراهی عشق قرار گرفته است. عشق به مصدق، یا عشق به همسرش ملکتاج. اما این داستان آن قدر خوب روایت شده که به کلیشه ای خوش ساخت بدل شده است.

این کتاب اولین بار در سال 1380 منتشر شد اما برای چاپ دوم 3 سال منتظر ماند تا آن که در زمستان 83 در شمارگان 2200 نسخه منتشر شده است. کتابفروش می گفت که چاپ دوم سانسور نشده است. قیمت کتاب 1100 تومان است و انتشارات نیلوفر آن را منتشر کرده است.

شهرام رحیمیان نویسنده این کتاب شعری را از احمد شاملو در اول داستانش نوشته که بسیار زیباست.هرگز کسی این گونه به کشتن خود برنخاست/که من به زندگی نشستم.

چه کسی پنیر مرا برداشت

در این هفته وقت نکردم چندان کتاب بخوانم. اما کتابی 78 صفحه ای خواندم که جزو پروفروشترین کتاب های آمریکایی است. این کتاب در ایران به چاپ دوازدهم هم رسیده است

چه کسی پنیر مرا جابه جا کرد عنوان کتابی است از اسپنسر جانسون که شمسی بهبهانی آن را به فارسی برگردانده اند

این کتاب چهار شخصیت دارد وداستان به ساده ترین شکل ممکن روایت می شود. شخصیت های این داستان در واقع قسمتی از شخصیت های درونی ماست. پنیر در این کتاب استعاره از یک هدف است. این هدف ممکن است پول، تحصیلات، شغل یا یک معشوقه وهمسر باشد

این کتاب روش های ساده ای را برای رسیدن به پنیر مطرح می کند که شاید در ظاهر پیش پا افتاده به نظر آیند اما با کمی دقت متوجه می شویم روش های رسیدن به هدف کوتاه است اما ما گاهی اوقات آن را پیچیده کرده ایم

شخصا این کتاب برایم نکته جدیدی به همراه نداشت و زیاد از آن خوشم نیامد. اما دلیلی ندارد که خواندنش را به دیگران، مخصوصا کسانی که دارای افکار بسته و قالبی هستند توصیه نکنم. این کتاب را دخترخانم ها در ایران فراوان می خوانند

چه کسی پنیر مرا برداشت مخصوص کودکان
نیز تهیه شده است. در ایران این کتاب توسط نشر اختران منتشر شده و قیمت آن 550 تومان است

توضیح اضافی
کتاب "پنیر تو را من جابجا کردم" را دارل بریستو در جواب این کتاب نوشته است.بطور کلی نقدیست بر تمام کتابهای "خود اصلاحی" با زبانی طنز گونه.نشر موزون آن را چاپ کرده البته با سانسور

کتاب های آخر هفته-1

آخر هفته بد نیست دو کتابی را که در سال جدید خوانده ام معرفی کنم شاید این کارم روی روال بیفتد و آخر هفته ها را به معرفی کتاب هایی که در طول هفته می خوانم اختصاص دهم

گفت و گوهای اوريانا فالاچی
ترجمه غلامرضا امامی / نشر افق / چاپ اول ۸۳ / شمارگان ۲۲۰۰ نسخه / ۲۱۹ صفحه / ۲۱۰۰ تومان

اوريانا فالاچی اگرچه یک نام مستقل است اما یک صفت یا پسوندی به نام مصاحبه همراه خود دارد. او یکی از بهترین مصاحبه کنندگان جهان است که به سبب مصاحبه با بسیاری از شخصیت مشهور جهان شناخته می شود. در این کتاب گفتگو با آيت الله خمينی، مهندس بازرگان، محمد رضا پهلوی، لخ والسا، راکووسکی، آريل شارون و قذافی آمده است. من از مصاحبه فالاچی با محمدرضا پهلوی بسیار لذت بردم. او مثل یک کارشناس ماهر در زمنیه نفت صحبت می کند و به خوبی جایگاه استراتژیک ایران را می داند

خواندن این کتاب را به علاقه مندان علوم سیاسی، خصوصا روزنامه نگاران وارتباطاتی ها توصیه می کنم. این کتاب به بیان دیگر یک کتاب آموزشی برای روزنامه نگاران است. شما به طور عملی به شیوه های مصاحبه مستقیم آشنا می شوید. فالاچی هیچ گاه در اویل مصاحبه ها، مصاحبه شونده را اذیت نمی کند. او سعی می کند با سوال کردن در مورد مسائلی که مصاحبه شونده دوست دارد او را به حرف زدن وارد و پس از آن که چانه مصاحبه شونده گرم شد آن گاه سوالات جنجالی و گاه تندو تیز خود را مطرح می کند.

خاطرات دکتر محمد علی مجتهدي
دکتر محمد علی محتهدی یکی از شخصیت های نیک نام ایرانی است. او رييس دبيرستان البرز طی سال های(۱۳۵۷ـ۱۳۱۴) و بنيادگذار دانشگاه صنعتی شريف(آریامهر)بود. دکتر مجتهدی در نظام آموزشی کشور با نظم، فسادناپذيری، مديريت ويژه دلبستگی به وطن و به ويژه جوانان ايرانی شناخته می شود. جوانانی که زیر نظر در دبیرستان البرز درس خوانده اند اکنون در جای جای جهان یک کارشناس یک دکتر متخصص هستند. او در این کتاب که در مجوعه تاریخ شفاهی ایران گردآمده از تلاش های بی وقفه اش برای تربیت جوانان می گوید. متاسفانه پس از انقلاب با او بد کردند. در حالی که او شخصیت سیاسی نبود و هیچ دلبستگی به رژیم شاهنشاهی نداشت اما حقوق ماهانه اش را قطع کردند و مدیریت دبیرستان البرز خلعش نمودند و او در غربت از دنیا رفت. خوشبختانه سال پیش در زادگاهش(لاهیجان) مراسم پاسداشتی برای او برگزار کردند. هر چند این مراسم خیلی دیر بود. او دنیایی از تجربه بود و می توانست الگوی نظام آموزشی ما باشد. اما متاسفانه در ایران سابقه نخبه کشی و فراری دادن نخبگان ما خراب است

برای اطلاعات بیشتر یادداشت« مجتهدي؛ سربلند چون البرز» را بخوانید

كافه نادرى داستان يك نسل

«بحران باب روز بود: بحران خانواده، بحران عشق، بحران روابط مشترك، حتى اظهار عشق هم مى توانست يك عمل ابلهانه بورژوايى باشد و باعث اختناق جنسى بشود. اما مهم تر از همه بحران ايدئولوژيكى بود يا به قول آلبا دنيا نبايد ديگر آن طورى بگردد كه تا به حال گرديده است. و اين موضوعى بود كه آلبا پيرانى و فرزاد مفتون روزنامه نگار مى توانستند ساعت ها درباره اش با تو حرف بزنند و سيگار پشت سيگار روشن كنند.» كافه نادرى روايتى از يك نسل است كه بنا داشت تقدير را گردن ننهد و ننهاد بى آنكه از بختك شوم غربت و فرسايش گريزى يافته باشد. نسلى كه در كافه نادرى روشنفكر شدند و پشت صندلى هاى چوبى اين كافه از سوسياليسم گفتند و از عشق اما در خاك كوير دفن شدند و نامى به يادگار نگذاشتند. روزنامه نگاران اين نسل فرزاد مفتون و منصور فتاح هستند دنيا را مى چرخند انقلاب ها را مى بينند و دست آخر در پشت يكى از صندلى هاى كافه نادرى جا خوش مى كنند. نويسنده در اين كتاب سعى كرده بى آنكه زمان و مكان را در سر جايش بنشاند داستان را به پيش ببرد. نويسنده گاه حرف هايش را از زبان شخصيت هاى قصه مى گويد گاه جريان قصه را رها مى كند و به نثر بها مى دهد.

در اين داستان شخصيت هاى بسيارى وجود دارند تنوع شخصيت ها گاهى باعث مى شود تا آنها را در كشاكش داستان گم كنيم اما انگار براى نويسنده بى سرانجامى شخصيت ها اهميتى ندارد. او مشغول روايت داستان يك نسل است از جوانى تا نقطه آخر. ما اين داستان را به كسانى كه قصد نوشتن دارند پيشنهاد مى كنيم در كتاب لغت ها و كلمات فراوانى وجود دارد كه باعث غنى تر شدن گنجينه لغوى يك نويسنده مى شود. گاهى اوقات داستان از زبان يكى از پيشخدمت هاى كافه بيان مى شود و او مى گويد روزى چرچيل به اين كافه آمده و از سيگارهاى ايرانى مى كشد و مى گويد ملتى كه اين جور سيگارها را بكشه پيشرفت نمى كنه!

اکافه نادری نوشته رضا قصیریه.نشر ققنوس

نسخه چاپی روزنامه شرق دوشنبه ۱ تير ۱۳۸۳

کتاب هایی که خریدم

امسال در نمایشگاه کتاب به دنبال کتاب هایی در زمینه ارتباطات ، رسانه و اینترنت بودم.اما تعداد کتاب های به دردبخور در این زمنیه بسیار اندک است.کتاب هایی که نوشته شده آن قدر نثر پیچیده ونامفهومی دارند که خواندن را دشوار می کنند.بنابراین تنها 5 کتاب خریدم. اما فکر کنم همین 5 کتاب ارزش خواندن و معرفی مردن داشته باشد.

پدیده جهانی شدن
نوشته فرهنگ رجایی وترجمه عبدالحسین آذرنگ است.آقای رجایی اکنون در اتاوا کانادا زندگی می کند.و اخیرا برای شرکت در کنفرانس حکمت مطهر به ایران آمده بود.موضوع کتاب به جهان گستری اختصاص دارد.در فصل سوم راجع به جامعه فن آورانه وتاثیر اینترنت بر تمدن بشری صحبت می شود.کتاب در120 صفحه توسط انتشارات آگه منتشر شده است.

مطبوعات ایران در قرن بیستم
فرید قاسمی تاریخ نگار مطبوعات ایران است.این کتاب مطبوعات ایران را از سال 1278 تا سال 1378 در چند مقطع زمانی دسته بندی وتشریح می کند.این کتاب مرجع خوبی برای نوشته های من خواهد بود که می خواهم در این حوزه بنویسم.این کتاب در 151 صفحه توسط نشر قصه منتشر شده است.

آیین اینترنت
نوشته فیلیپ برتون وترجمه سرحدی ، جمشیدی است.نسر کتاب ساده وروان است.هر چند مترجمان ان را نمی شناسم اما به طور کلمه سایبر را سیبری نوشته اند.خدا کند بقیه ترجمه شان مثل این کلمه نباشد.این کتاب را به اعتبار انتشاراتش(امیرکبیر) خریدم.

قدرت های جهان مطبوعات
نوشته ماترین واکر( گزارشگرگاردین) وترجمه محمد قائد است.کتاب دوست داشتنی و هیجان انگیزی است که تعریف آن را شنیده بودم.این کتاب روزنامه های مهم جهان نظیر لوموند، دی ولت، نیویورک تایمز،آساهی شیمبون، دگلوب اند میل و... را بررسی ومطالب هریک از این دوازده روزنامه را در زمان سقوط رژیم سلطنتی می آورد.این کتاب را نشر مرکز منتشر کرده است.

ایرانیان و اندیشه تجدد
نوشته دکتر جمشید بهنام است.در این کتاب نویسنده سعی کرده دو مفهوم تجدد و مدرنیته را بررسی وتفاوت های آن ها را در گذرگاه های تاریخی ایران نشان دهد.این بهنام هدف نوشتن این کتاب را رفع برخی سوتفاهم ها درباره این دو کلمه عنوان کرده است.این کتاب را نشر فرزان روز منشتر کرده است.